LED sürücülerde THD: harmonik verilerini doğru karşılaştırma

Çin’deki bir LED armatür üreticisi THD bilgisi vermiyorsa önce sürücü kodunu ve test koşullarını isteyin. Tek bir yüzde, bağlı olduğu elektrik tesisatını tarif etmez. Örneğin LED yüksek tavan armatürleri, yol armatürleri veya projektörlerin tekliflerini karşılaştırırken toplam harmonik bozulma verisini çalışma gerilimi ve yüküyle birlikte ele alın. Ayrıca güç faktörü verisini de inceleyin. Çok sayıda armatür kullanılan projede optik kadar sürücünün elektriksel davranışı da seçim dosyasında yer almalıdır.

Satın alma şartında THD nasıl tanımlanır?

Önce ürünün karşılaması gereken koşulları, tesisat üzerinde yapılacak kontrollerden ayırın. Teklifleri aynı gerilim ve yükte, kullanılacak dimleme seviyeleriyle karşılaştırın. Güç değeri dosyayı sınıflandırmaya yardımcı olur; tek başına konut için muafiyet veya bütün sanayi tesislerine ortak kural oluşturmaz.

• Sanayi tesislerinde aydınlatma; motorlar, frekans konvertörleri ve başka elektronik yüklerle birlikte çalışır. Kaynağın söz ettiği %50 üzeri değer kaçınılmaz bir sonuç değildir. Filtre ihtiyacı kararlaştırılmadan önce tesisat ölçülmeli veya uygun yöntemle modellenmelidir.
• Mağaza ve ofislerde 600×600 LED paneller veya 50 W sıva altı LED armatürler birlikte kullanıldığında toplam harmonik akımın incelenmesi gerekebilir. Kaynaktaki ≤%15 hedefini geçerli şartname ve test yöntemiyle karşılaştırın; etkilerin tamamen ortadan kalktığını gösteren bir garanti saymayın.
• Dış mekânda kullanılan LED kamusal alan aydınlatması için IP65 koruması ile elektriksel emisyon şartları ayrı konulardır. Kaynakta geçen <%15 veya <%10 değerlerinin kapsamını proje şartnamesinden ve bağlantı koşullarından teyit edin. Bunları Türkiye’deki tüm dağıtım şirketlerinin ortak şartı gibi sunmayın.

İyileştirme kararı bir satış yüzdesine değil, karşılaştırılabilir verilere dayanmalıdır. Mevcut tesiste değişiklik yapılacaksa öncesi ve sonrası kayıtları saklayın. Talebe sürücü kodunu, besleme gerilimini ve planlanan dimleme seviyelerini ekleyin. Sonuçları elektrik projesinin sorumlusuyla değerlendirerek aydınlatma dışındaki olası nedenleri de inceleyin.

Harmonik oluşumu için belirli sayıda armatür gerekir mi?

Hayır. Sonucu yalnızca armatür adediyle açıklamak mümkün değildir. Sürücü devresi, çekilen güç, dimleme durumu, diğer yükler ve şebeke birlikte değerlendirilir. Cihazları saymak, birleşik harmonik emisyonun ölçülmesi ya da hesaplanmasının yerini tutmaz.

İzin verilen genel bir armatür sayısı aramak yerine tesisata yönelik bir inceleme planlayın. Şebeke analizörü, bozulmanın nerede ortaya çıktığını ve hangi harmonik mertebelerin baskın olduğunu gösterebilir. Akım ve gerilim sonuçları ayrı kaydedilmeli; yük miktarı, tam çıkış ve dimlenmiş çalışma durumları belirtilmelidir. Filtre, yük düzenlemesi veya ürün değişikliği kararı bu bilgilerden sonra verilir.

Önce ölçülen büyüklüğü belirleyin: THD(I) akım, THD(U) ise gerilim içindir. Bu gösterimlerde harmonik bileşenler temel bileşene göre değerlendirilir. Doğrusal olmayan bir LED sürücü 3., 5. veya 7. gibi harmonik mertebelerde akım bileşenleri oluşturabilir. Tesisattaki toplam etki, diğer yüklerin ve besleme ağının özellikleriyle birlikte incelenir.

Başka bir cihazdaki arızayı, paraziti veya faturadaki artışı doğrudan LED sürücüsüne bağlamayın. Doğrusal olmayan yükün harmonik akım çekmesi, gözlenen her sorunun ondan kaynaklandığını kanıtlamaz. Bileşenlerin genliği, spektrumu ve tesisatın koşulları ölçümle değerlendirilmelidir.

Armatürün akım THD verisi ile dağıtım panosundaki gerilim kalitesi aynı inceleme değildir. Daha düşük akım bozulması sürücü seçiminde yararlı olabilir; ancak tüm beslemenin kararlı ve güvenli olduğunu göstermez. Mutlak akım, devre yüklenmesi, hat empedansı ve bağlı diğer cihazlar da sonucu etkiler.

Yüzde ile mutlak harmonik akımı birlikte okuyun

Dimleme sırasında temel akım küçülürken yüzde THD yükselebilir. Bu gözlem tek başına toplam harmonik akımın aynı oranda arttığını söylemez. Raporun hangi referansa göre hesaplandığını, temel akımı ve ölçülen harmonik akım bileşenlerini birlikte isteyin. Aynı ölçüm esasına dayanmayan yüzdeler ürün sıralaması için yanıltıcı olabilir.

Dimleme sırasında ölçüm koşullarını eşleştirin

Armatürler günün bir bölümünde düşük çıkışla çalışacaksa yalnızca tam güç raporuyla yetinmeyin. Kullanılacak sahneler için gerilim ve yük bilgisiyle birlikte verileri isteyin. Böylece bir teklifin eksik koşulları, ticari yüzde bütün sistemin sonucu sanılmadan önce görülür.

Harmonik bozulmayı azaltmak için hangi adımlar değerlendirilir?

• Çalışma koşuluna uygun sürücü seçimi: emisyon verilerini projedeki gerilim, yük ve dimleme koşulları için karşılaştırın. Daha yüksek güçlü bir besleme veya bilinen bir marka seçmek tek başına yeterli değildir. Devre tasarımı ve uygun boyutlandırma da önemlidir. %15 altı THD hedefinin kapsamını sorgulayın.
• Kaynak metinde önerilen %15 altı THD, bütün armatürler veya Türkiye’deki tüm tesisatlar için geçerli ortak bir sınır değildir. Proje şartını, uygulanacak test yöntemini ve yük koşullarını ayrıca doğrulayın. Aynı yüzdelik hedef farklı ölçüm esaslarıyla karşılaştırılmamalıdır.
• Ölçümler ve mühendislik incelemesi gerekli gösterirse filtreleme seçenekleri değerlendirilebilir. Filtrenin tipi ve boyutu harmonik spektruma ve tesisata göre seçilir. Teknik föyde yüksek bir yüzde görülmesi, devreye otomatik olarak filtre eklemek için yeterli gerekçe değildir.

LED aydınlatmada harmonikler neden incelenir?

Sorunun kaynağı düşük THD olması değildir; gerçek harmonik emisyon ve bunun tesisattaki etkisi değerlendirilir. 7, 10, 12, 15, 20, 30 veya 40 W gibi 50 W altındaki ürün örnekleri de otomatik muafiyet oluşturmaz. Tek bir sürücü bile sinüzoidal olmayan akım çekebilir. Büyük gruplarda inceleme, kullanılan farklı dimleme seviyelerini de kapsamalıdır.

• Besleme ağı: harmonik akımlar hat empedansı üzerinden gerilim bozulmasına ve ek kayıplara katkıda bulunabilir. Etkinin büyüklüğü ölçüm veya uygun hesapla belirlenir.
• Bağlı cihazlar: uygun olmayan besleme kalitesi çalışmayı etkileyebilir. Bununla birlikte her koruma açması veya parazitin ayrı teşhisi gerekir; tüm olaylar aydınlatmanın THD değerinden kaynaklanmaz.

Türkiye’de varsayımsal mağaza yenilemesi için ölçüm kaydı

Bir mağazada LED dönüşümüyle aynı anda klima ve soğutma yüklerinin de değiştiğini düşünün. Önceki ve sonraki ölçümlerde açık yük listesini, devreyi ve ölçüm saatini kaydetmek gerekir. Sadece yeni aydınlatmanın bulunduğu devre ile ana girişteki sonuçları ayırın. Bu örnek, bir ürünün tesisattaki tüm değişimlerden sorumlu tutulmasını önleyen bir kayıt yaklaşımıdır.

Ürün dosyası ile tesisat arıza incelemesini ayırın

Sürücü föyü ürün seçimini destekler. Buna karşılık tesisat sorununun hangi devrede, hangi saatte ve hangi yükler açıkken oluştuğu bilinmelidir. Bu kayıtlar ölçüm planını belirlemeye yardım eder. Teşhis yapılmadan armatürlerin değiştirilmesi, gerçek nedenin yerinde kalmasına yol açabilir.

Yüklerden kaynaklanan etkiler, besleme kalitesi ve düzeltme seçenekleri arasındaki ayrım için CIRCUTOR’un güç kalitesi açıklamalarını inceleyebilirsiniz.